1a. de forros
Códice otomí del convento de
San Mateo Huichapan
-siglo XVII-
2a. de forros
Siglo XVI.
Códice otomí del convento franciscano de
San Mateo Huichapan. Número 55 del
catálogo del antiguo del Salón de Códices
del Museo Nacional de México.
Consta actualmente de 33 [sic; son 34] hojas de ellas
dos en estado fragmentario. Ha sido
descrito por el Lic. Don Alfonso Caso
en la reseña del Congreso de Americanis-
tas efectuado en Nueva York en septiem-
bre de 1928.
Federico Gómez de Orozco.
Ziendo por berdad de mi nombre
lo ffirme de ff. Felipe de Santiago
[firma rubricada, probablemente agregada en el siglo XVIII].
Qr63076.INV
3a. de forros
[sello:]
Colección del
Museo Nacional
No. 35 [a mano:] -60
4a. de forros
[en blanco]
Foja 1 recto/página 1
Animemoria eguardianes nucco [borrado] pinbuuy nugua s[an] ma-
theo antämatzittzi nucquucotti eqhuay [borrado] xogue yëpuucquu caxo
cätäenecäqua nucquenithü nucco cott [borrado/roto] amochä nucco cottixopin
buuy nucco cottixompuoni nugua s[a]n matheo antamatzittzi.
Padre fray alonso rengel cobinëttzi ancännichä nugua an
tonichä nugua san matheo antämatzittzi anbetto pimuhnate
copin enmahoy cobaquu ettzuttabi copotiünni don joan de la cruz
eyühü cobiuni nuyaettzuttabiya.
[entre renglones:] Caxinpithoti [?] amacähä don a[n]t[oni]o de mendoza visorrey 1541.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Don antonio de [borrado/roto] oza
[roto] ey an
[borrado]
[borrado] de ve-
lasco visorrey
1550 años.
[al margen derecho, ocupando también el bloque de texto, junto al párrafo anterior:]
1539 años 1540 a[ñ]os 1541 a[ñ]os 1542 a[ñ]os 1543 a[ñ]os 1544 a[ñ]os 1545 a[ñ]os 1546 a[ñ]os 1547 a[ñ]os
1548 a[ñ]os 1549 a[ñ]os 1550 a[ñ]os 1551 a[ñ]os 1552 a[ñ]os 1553 a[ñ]os 1554 a[ñ]os 1555 años.
Padre fray alonso de ortoz nayonniti pimuhnate caxinpitu don
luis avalos ebenttey caxinpiquutti lvi xiphindetäti amadon-
taxi don hernando de tapia echohni antamaxëy.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1555 años.
1556 años.
Padre fray pedro oroz quenna anqhueya babuuy [roto] ntämaxëy.
1557 a[ñ]os 1558 años.
[entre renglones:] caxinpidaqu [roto] nnita [ilegible/roto] diego echûma
hia xinann [roto] atzu atzani amamo.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
[ilegible] mmatzoho
visitador.
Padre fray pedro del castillo cobinëttzi annichä nugua s[an] matheo
antämatzittzi xinmacoo al[ca]lde mayor jeronimo de mercado
y sotomayor caxinpitu don juan de g [roto] nada e [roto] ambätzi
caxinpitzoy caxinpatacha anui [tachado/roto] y.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Al[ca]lde mayor
jer[oni]mo de mer-
cado.
Pitu [?] o visorrey [ilegible]
don luis de velasco
coo [?] al[ca]lde mayor
[ilegible] de [ilegible] ia
64 [?] a[ñ]os.
[al margen derecho, ocupando también el bloque de texto, junto al párrafo anterior:]
1559 años
1560 a[ñ]os 1561 a[ñ]os 1562 a[ñ]os 1563 a[ñ]os 1564 a[ñ]os 1565 a[ñ]os 1566 a[ñ]os 1567 a[ñ]os
1568 a[ñ]os 1569 a[ñ]os.
Quenna anqhueya 1570 a[ñ]os nugua pithoy an custodio nugua
san matheo antämatzittzi coo alcalde mayor pedro de villegas
1571 a[ñ]os 1572 a[ñ]os.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1570 años.
Padre fray sebastian de rribero y p[adr]e fray gabriel perez [roto]
anbettoho antamapuotzâ caxintomiqua ju[an] de s[an] francisco.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Anegü.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1573 años.
Padre fray sebastian de rribero p[adr]e fray gabriel p[er]ez p[adr]e fray ju[an] de contre [roto]
p[adr]e fray ju[an] clemente p[adr]e fray luis de valibrera coo fisca [roto] don
gabriel de los angeles ccungandoni anittzothü.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1574 años.
Padre fray sebastian de rribero g[ua]r[di]am*, coo fiscal don gabriel de los ange [roto]
caxinpotiunni anihoy amatzhobo antumatzühe isabel [ilegible/roto]
matzhäni naboy edettaboy ettzoni coataëtti ote hernando ettzun [roto]
nuyaetzaya ettzoniya nucca mahoy [?] coatiüni otuto don rafa [roto]
de los angeles alcalde amadontäxi ehminätzhäni.
* [La abreviatura "gram." se desata como "guardiam" a través de esta versión; aparece la palabra desatada en el manuscrito original, e. g. en el renglón 32 de la f. 1 v.]
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior: una cruz :+:]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1575 años.
Padre fray diego del castillo g[ua]r[di]am y p[adr]e fray ju[an] clemente y fray f [roto]
de quesada coo fiscal don gabriel de los angeles.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1576 años.
Padre fray antonio de almeyda g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] franc[is]co de rrueda y p[adr]e
fray diego del castillo y p[adr]e fray xpoval. de villacreces coo fiscal don
gabriel de los angeles caxinpinphuunganetzo ??* ttzecaxinpititü
antäguëhëy cottitho emahnini nunänqhueyanä.
* [Cuando aparece el signo "?" sin corchetes, representa un signo muy parecido en el manuscrito, cuyo valor no ha sido determinado; cuando aparece entre corchetes significa que hay dudas en cuanto a la transcripción de la palabra que lo precede.]
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Piphuuncä
notzogua.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1577 años.
Xoquetananqhueyâ nä pin general don pedro de quesada ogabepi
eyutti annimachü.
Foja 1 verso/página 2
[roto] Antonio de a [roto] y [roto]
alonso de ordos caxintz [borrado/roto] ho bernardino de sumayo [?] juez de [roto]
cuenta pipete nucquucotti [roto] ahnini ninaduttzi amadontaxi.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
[roto] san [roto]
juez.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1578 años.
Padre fray al[ons]o del ordos g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] franc[isc]o de rrueda y p[adr]e fr[ay] pedro
de rrequena y p[adr]e fr[ay] juan maldonado coo fiscal mähä gab[riel]. lor[enz]o
na 25 julio 1579 años [roto] ha caxinpotiunni cha caxinpinogue
nucca na fiscal lucas de s[an] fran[cis]co nugua s[an] mat[e]o antamatzittzi.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior: una cruz :+:]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1579 años.
Padre fray pedro de rrequena g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] alonço del ordos y padre
fray ju[an] maçorra coo fiscal lucas de san fran[cis]co caxinpinphuuncänotzo?
coo visorrey señor don lorenço conte anbondo caxinpinthäti
don gabriel de los angeles cobi padrino gaspar de castro ni madrina
doña maria de cabrera.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Pinphuuncä-
notzogua.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1580 años.
Padre fray pedro de rruequena g[ua]r[di]am y p[adr]e fray ju[an] maçorra na 27
noviembre 1581 a[ñ]os nugua xinpinogue ana guardiam fray este-
van de alçua nugua antamatzittzi coo fiscal lucas de s[an] fran[cis]co ma-
hiatzuttabi annichä mat[e]o de los ang[e]l[e]s xin. anton[io] sanchez.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1581 años.
[entre renglones:] "guardian"
Padre fray estevan de alçua ,, [signo de inserción] y p[adr]e fray ju[an] maçorra y p[adr]e fray lucas de la bar-
zena ,, [signo de inserción] coo fiscal lucas de san fran[cis]co caxinbatzoho martin de salina
juez pipete nucquucotti [ilegible] hnini ninatüttzi amadontäxi.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Fr[ay] di[eg]o de chaves
[borrado] de salina
[roto] lde m [borrado] yor bar[tolo]me
[roto/borrado]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1582 años.
Padre fray estevan de alçua g[ua]r[di]am y p[adr]e fray lucas de la barzena y p[adr]e fray
diego de chaves y p[adr]e fr[ay] pedro de soliz y p[adr]e fray antonio de urrueña y
p[adr]e fray fran[cis]co de vallejo co [roto] fiscal lucas de s[an] fran[cis]co caxinmahote yo-
machü asantiago amatz [roto] bo coo governador don pedro hernandez
[roto] quuttâ amadontaxi caxinpimi juliana salome.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1583 años.
P [roto] dre fray estevan de alçua g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] ant[oni]o de urrueña y p[adr]e fray juan
[roto] z y p[adr]e fr[ay] alonso de lugo y p[adr]e fr[ay] baltasar perez y p[adr]e fr[ay] P[edr]o
[roto] amos coo fiscal lucas de s[an] fran[cis]co caxinpinpresidente nubaccan au
[roto] nçia rreal anbondo nucco nayägamochä o arçobispo don pedro moya
[roto] treras caxinpiyoti an media cavalleria amanuy don gab[riel] de los ang[e]l[e]s.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1584 años.
[roto] e fray estevan de alçua guardiam y padre fray baltazar perez y padre fray antonio
de urrueña y padre fray juan maldonado y padre fray antonio maldonado na 8 se-
tiembre [roto] ugua xinpinoque anan guardiam padre fray juan de contreras
[roto] o fiscal lucas de san francisco caxinpinthatagua estevan de la cruz.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Alcalde mayor [roto]
don lope de sos [roto].
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1585 añ [roto].
[roto] re fray ju[an] de contreras g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] ant[oni]o maldonado y p[adr]e fr[ay] juachin nav-
[roto] y p[adr]e fr[ay] p[edr]o de rribera y padre fr[ay] sebastian de rribero y p[adr]e fr[ay] ju[an] de s[an] to.
[roto] fray ju[an] de leon y p[adr]e fr[ay] ju[an] lopez de messa coofiscal don gab[riel] de los ang[e]l[e]s.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1586 años.
Padre fray ju[an] de contreras g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] sebastian de rribero y p[adr]e fr[ay] ju[an] de leon
[roto] fray diego mendez coo fiscal lucas de s[an] fran[cis]co caxinpiyäte don jer[oni]mo
[roto] an [roto] nmêhê rodrigo de velasco juez ataxënnabanayo enayä amadon-
[entre renglones:] täxi.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1587 años.
Padre fray ju[an] de contreras g[ua]r[di]am y p[adr]e fr[ay] sebastian de rribero y p[adr]e fray
ju[an] de leon y p[adr]e fr[ay] fran[cis]co de s[an]ta maria coofiscal lucas de s[an] fran[cis]co caxin-
potunni nucca nanyä nucca na gover[na]dor don gabriel de los angeles
amadontäxi cobiunnäccanibephi s[eño]r don lope de sossa al[ca]lde mayor
na 16 junio nubuu xintonthatäbe magd[alena] m[ari]a nugui ju[an] de s[an] fran[cis]co
caxinpotihuëgagahe anmerçed amaestançia amanuy mitlatlatiloya.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
[borrado] reynado
presidente [?]
alcalde mayor don
lope de sosa.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior: una cruz :+:]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1588 años.
Padre fray ju[an] de s[an]tiago g[ua]r[di]am 21 abril nuyamen g[ua]r[di]am y fr[ay] ju[an] de leon
y fr[ay] fran[cis]co d [roto] guerrero y fr[ay] p[edr]o de s[an] toval y fr[ay] gabriel de sotomayor
y fr[ay] lucas de los angeles y fr[ay] gaspar de almansa coofiscal lucas de s[an] fr[ancis]co
caxinbapuoxä anmohmanyati don luis de velasco visorrey anbondo.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Don luis de ve-
lasco visorrey
anbondo.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1589 años.
Foja 2 recto/página 3
[roto/borrado] y fray jose o
[roto/borrado] de armentia y fray p [roto]
[roto] anmorano coofiscal miguel de s [borrado/roto] mahiätzuttani annichä joan
de s[an] fran[cis]co joan martin caxinbatzo [borrado] jer[oni]mo triviño juez pipete
nucquucotti e mahnini ninatüttzi amadontäxi caxinpimiqua ama
bätzi ninadâyo minenthätibe hipolito cobixittzäbi fr[ay] martin p[er]ez.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior: un signo ://:]
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Juez triviño
pipete [?] emahnini [?].
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1590 años.
Padre fray ju[an] de s[an]tiago g[ua]r[di]am y fray gaspar de almansa y fr[ay] al[ons]o de mayorga
coofiscal lucas de s[an] fran[cis]co caxinpithogui amamo nucco mëntamahmë
eyutti annimachü aninyäni as[an] luis odamaôh coo al[ca]lde mayor señor
don lope de sossa coogovernador don gabriel de los angeles.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1591 años.
Fray simon m[art]ines g[ua]r[di]am xin. fray pablo de los rrios fray ju[an] clemente cooal-
cade mayor anton cavallero liçenciado xicooteniente del rrey andres
de salazar amadontaxi cobicüy oquutonchäyäy ehmü amadontaxi
aninahiä visorrey anbondo xicoo g[oberna]dor don gabriel de los a[n]g[e]l[e]s amadontaxi.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Al[ca]lde m[ay]or
anton cava-
llero licenciado.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1592 a[ñ]os.
Fray simon m[art]ines g[ua]r[di]am caxinpotimichni y [?] munttzi emahnini antätzâ
cottitho andehenttoho [¿una letra tachada?] äninahiä o visorrey caxinpätächâ anqhuuttzi
[entre renglones:] anni chä
amahuandehe ambo anepatti ,, [signo de inserción] aninahiä p[adr]e g[ua]r[di]am fray simon m[art]ines
cooal[ca]lde m[ay]or don ju[an] de guevara coogover[na]dor don gabriel de los angeles.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Al[ca]lde mayor
don juan de guevara.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1593 a[ñ]os.
Fray simon m[art]ines guardian quenna anqhueya na 1594 a[ñ]os nugua xin-
macohi apa aningü nucco betipephi andehenttoho nucco potimun-
ttzämahä nuya motimuhnamahä aninahiä o visorrey coogover[na]dor
don gabriel de los angeles caxinpidacahe anisolar m[ari]a edonyuy antäequun-
[entre renglones/tachado:] dehe
dehe caxintonettzemangü nuyamotidacahe ansolar.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior: una cruz :+:]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1594 a[ñ]os.
Fray diego de mercado g[ua]r[di]am nugua s[an] mat[e]o andamatzittzi coogayayühü
fray xpoval de s[an]tiago xiquenayonniti xinmacohi apa aningü nu
ccobetipephi andehenttoho nucco potimunttzämähä aninahiä o visorrey
anbondo xin. don p[edr]o de quesada coog[oberna]dor don gab[riel] de los angeles coofiscal miguel
de s[an] luis mahiatzuttabi annichä ju[an] de s[an] fran[cis]co xpoval de la barzena.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior: un signo :#:]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1595 a[ñ]os.
Fray diego de mercado guar[di]am coofiscal miguel de s[an] luis mahiätzuttabian-
nichä ju[an] de s[an] fr[ancis]co xpoval de la barzena xiquennanqhueyana xinpinogue
anan g[ua]r[di]am fray gaspar de almansa xicoofiscal lucas de s[an] fran[cis]co xique
tananqhueyana xinpihuecä ochä as[an] ju[an] antädehe otuto don matheo de
los angeles caxinpichä antäättegui nugua andamatzittzi ninemü [ilegible]
anhiäntite pesos clx p[es]os.
[al margen derecho, junto al parrafo anterior: un signo :#:]
[al margen derecho, junto al parrafo anterior:]
1596 a[ñ]os.
Fray gaspar de almansa g[ua]r[di]am xicoofiscal lucas de s[an] fran[cis]co caxinpiyoccä
ninahïä m[ari]a edonyuy antäccquundehe nucca edacähe anisolar
etestigos thomas de abilla xpoval gar[ci]a regidores miguel garcia
copin opho estevan de s[an] pedro viernes na 25 abril 1597 a[ñ]os caxinpi-
guati emangü xin. amauätza toxähni antaequundehe caxinpin-
congano conmahëtzi nubuu niotiguatäncruz egamochä lachina.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior: una cruz :+:]
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1597 a[ñ]os.
Fray gaspar de almansa g[ua]r[di]am xicoofiscal don nicolas de la barzena caxinma
ote juez ber[nardi]no alvarez de rribera pipete cottiemahnini an prov[inci]a
caxinpimiqua ju[an] silvestre nunanqhueyana.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1598 a[ñ]os.
Fray gaspar de almansa g[ua]r[di]am coofiscal don nicolas de la barzena na 18 ju-
lio 1599 a[ñ]os nugua xinping[ua]r[di]am fray m[art]in de aguirre coo al[ca]lde mayor
pedro de salazar. Xoquetananqhueyana xinpinal[ca]lde mayor juan al[ons]o
altamirano an üh caxinpimiqua fran[cis]ca edoni.
[al margen izquierdo, junto al párrafo anterior:]
Al[ca]lde mayor
pedro de salazar.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1599 a[ñ]os.
Fray martin de aguirre g[ua]r[di]am [tachado: caxinpiyuttänanmochä p(adr)e fray ju(an) de]
[tachado: sa (ilegible)] coofiscal don nicolas de la bärzena caxinpibuottana-
bete reloxo caxinpimiqua don matheo de quesada y barzena.
[al margen derecho, junto al párrafo anterior:]
1600 a[ñ]os.
Foja 2 verso/página 4
............. ................ ...............